ÖZEL RÖPORTAJ: Kübra PAR / HT GAZETE
FOTOĞRAFLAR: Ece OĞULTÜRK

TÜRKİYE’den Twitter’a erişimin engellenmesi dünya gündemine bomba gibi düştü. Yasaklamanın ilk gününde DNS ve VPN üzerinden erişim mümkün olduğu için yasaklamanın etkisizliğine dikkat çekildi fakat dünden itibaren DNS üzerinden erişim de kapatıldı. Peki, bundan sonra neler olacak? VPN üzerinden erişim de engellenebilir mi? DNS ve VPN yasaklarının genel internet kullanımına etkisi ne olur? Cumhurbaşkanı Gül’ün öne sürdüğü gibi kapatma kararı kanuna aykırı mı? Kafamızı karıştıran pek çok soruyu bilişim hukuku uzmanları Avukat Mehmet Ali Köksal ve Avukat Burçak Ünsal’a sordum.

Bilişim Hukuku uzmanı Av. Mehmet Ali KÖKSAL: “VPN’LER DE ENGELLENİRSE, BAŞTA BANKACILIK OLMAK ÜZERE CİDDİ SORUNLAR ÇIKAR

Twitter’a DNS üzerinden erişim engellendi. VPN’in de engellenebileceği konuşuluyor. Sonuçları ne olur?
DNS ya da VPN sadece Twitter’a girmek için kullanılmıyor. Bugüne kadar pek çok firma teknik nedenlerle farklı DNS’leri ayarlamışlardı. Şimdi sistemlerini yeniden düzenlemek zorunda kalacaklar. Ne derece etkilendiğini bugün daha net göreceğiz. Bu yetmezmiş gibi bir de VPN ile ilgili engellemeler başlarsa durum daha vahim olur.

VPN’leri engellemek teknik olarak mümkün mü?
Elbette mümkün. En yaygın kullanılan VPN’lerin IP numaralarının Türkiye’den çıkışını engellerseniz o VPN’lere erişim mümkün olmaz. IP üzerinden ya da başka bir yolla VPN üzerinden erişim engellenirse başta banka ve finans sistemleri olmak üzere birçok kurumsal network’te çok ciddi sorunlar yaşanır. O VPN sistemlerini ticari olarak satın alıp kullanan firmalar da erişemez. Bankalar kurdukları sisteme kısmen ya da tamamen etkilenebilir. Bazı bankaların yurt dışı şubeleri de var. İş çok karmaşık hale gelebilir. Çalışanlar iş maillerine ya da kurumsal sistemlere erişimde sorun yaşayabilir.

DNS’i nasıl engellediler? Hukuki dayanağı var mıydı?
DNS’in engellenmesine gerekçe olarak Binali Yıldırım’ın Başvurusu üzerine Anadolu 5. Sulh Ceza Mahkemesi’nin verdiği karar gösteriliyor. O kararda ne Twitter.com’un engellenmesi var ne de Twitter’a girilecek yolların tümden yasaklanması yönünde yorumlanacak bir ibare var. O URL’yi engellemek için tüm Twitter’ı kapattılar.

URL bazında engellemenin teknik altyapı hazır olmadığı için mi hepten kapattılar?
O zaman var olan yasayı neden değiştirdiler? Gerekli yatırımların yapılmadığını söylemiştik… İnsanlar zaten alternatif yollardan giriyor. Böyle bir saçmalık olmaz. Bu tam anlamıyla haberleşme özgürlüğünün ihlalidir.

Cumhurbaşkanı Abdullah Gül Twitter’ın kapatılması kanunen mümkün değil dedi. Ne demek istedi?
Yasayı zaten site kapatmalara karşı değiştirdiklerini söylediler.

Ama yasada “gerekli görüldüğü hallerde alternatif erişim yollarını engelleyici tedbirlerin alınacağı” yazılı değil mi?
Kim gerek görüyor? Bunun için ayrıca mahkeme kararı olması gerekir, TİB Başkanı’nın böyle bir yetkisi yok. Mahkeme kararını uygulamada tereddüde düşülen yerlerde hâkimden izahat istenir.

‘SES KAYDI YAYINLAYAN HESAPLAR KAPATILABİLİR’

Türk hükümeti talep ettiği halde Twitter IP’lerin kime ait olduğunu bildirmek zorunda mı? 
Neden bildirsin? Türkiye’nin ilgili suçlarda istediği bilgileri alamamasının temel nedeni Uluslararası Siber Suç Sözleşmesi’ni imzalamasına rağmen gerekli uyum yasasını çıkarmamış olması. Başka ülkeler TC vatandaşlarını ilgilendiren bir bilgi istese Türkiye kendi iç hukukuna ve uluslar arası sözleşmelere bakar. Twitter da ABD yasalarına ve Uluslararası anlaşmalara bakıyor ama Türkiye’de gerekli uyum yasası yok. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin düzenleme yapılmadıkça sorun çözülmez.

Twitter dize geldi, talep edilen hesapları kapatmaya başladı” haberlerine neden itiraz ettiniz?
Rastlantı eseri Twitter kapatılmadan bir gün önce marka ihlali nedeniyle 10’a yakın Twitter hesabını şikâyet ettik, bir gün içinde kapattılar. Son iki yılda 30’a yakın hesabı kapattırdık. Yani Twitter’ın gelen talepleri kabul etmemesi söz konusu değil. Kendi kurallarını ihlal eden durumlarda mahkeme kararına bile gerek olmadan başvurduğunuzda engelleme yapıyorlar zaten. Samsun’daki kadınla ilgili özel görüntülerin paylaşılması Twitter kurallarına aykırı, dolayısıyla o hesap hemen askıya alındı.

Tape ve ses kaydı yayınlayan hesaplar kapatılabilir mi?
Bu hesaplar Youtube gibi dosya paylaşım sitelerine yönlendiriyor. Asıl onlara başvuru yapılması gerekiyor. Tapelerden birinde bir müvekkilimle ilgili kayıtlar vardı. Youtube’a başvurduk. Çoğu kaldırıldı. Ayrıca bazı malum davalar görülürken şimdiki hükümet bir yasa çıkardı ve dedi ki telefon ses kaydı yayınlamak suçtur ama bu alenen yayınlanmaya başlanmış ve ifşa olmuşsa bunları tekrar eden yayınlar suç değildir.

Yasa Uluslar arası sözleşmelere uyumlu hale getirilirse bu kayıtları yayanların IP adresleri verilir mi?
Hakarette bulunanlarınkini vermezler çünkü hakaret ABD’de suç değil, ama özel telefon kayıtlarıyla ilgili verebilirler çünkü bu pek çok ülkede suç.

Bilişim Hukuku uzmanı Av. Burçak Ünsal: “TC KANUNLARI TWITTER’I BAĞLAMAZ”

Yeni internet düzenlemesiyle URL bazında engelleme yapılacağı, sitelerin kapatılmayacağı söyleniyordu. Twitter’ın kapatılmasıyla yasaya aykırı bir uygulama mı yapılmış oldu?
Ne yazık ki söylenen şey başka, gerçek başka. Yeni düzenleme URL bazında engelleme yapmayı zorunluluk haline getirmiyor, tam tersine bütün bir web sitesinin veya bütün internet hizmetinin kapatılmasına kanuni zemin yaratıyor. Twitter’ın kapatılması yasal görülebilir belki, fakat hukukiliği bence çok tartışmalı.

Yetkililerin Twitter’ı kapatma gerekçeleri hukuksal olarak haklı gerekçeler değil mi?
Bazı mahkeme kararlarından ve bir savcılık kararından bahsediliyor. Hukuka aykırı bir içerik varsa, o içeriği barındıran hesaplara işlem yapılmalıydı. Tüm Twitter’ın kapatılması büyük bir orantısızlık yaratıyor.

DNS’i teknik olarak nasıl engellediler? Böyle bir hakları var mı? 
DNS engellemesi adrese giden tüm sayısal yolları kesme çabasıdır. Yeni internet düzenlemesi erişimin gerekirse alternatif yolların da kapatılması suretiyle kesilmesini öngörüyor.

Haberleşme Bakanı Lütfi Elvan “Hangi sosyal medya şirketi olursa olsun Türkiye Cumhuriyeti devleti kanunlarına uymak zorundadır” dedi. Twitter’ın Türkiye’deki mahkeme kararlarını uygulamaması suç mu?
Bu bahsedilen şirketlerin hiçbirinin Türkiye’de sunucusu yok. İstisnai haller dışında TC kanunları bu şirketleri bağlamaz. Uygulamıyorsa o kararın içeriğine bakmak gerekir.

Peki Twitter’ın Türkiye’den bir avukatla anlaşması ne anlama geliyor? Pazarlık mı yapılacak yoksa artık Twitter yasal olarak talep edilen tüm engelleme kararlarını uygulayacak mı?
Bu durumun tarafı olmadığım için bir yorum yapmam yanlış olur ama tüm engelleme kararlarını uygulayacağı anlamına gelmeyeceğini tahmin ediyorum.

İki gün önce Twitter’ın bir hesabı askıya alarak kararı uygulamaya başladığı iddia edildi. Bu hesap C.K. adlı kadının ismi kullanılarak müstehcen içerikli yazı ve resimlere yer veren sahte bir hesaptı. Bu karar Twitter’ın verdiği bir taviz olarak algılanabilir mi?
Söz konusu hesap dediğiniz gibi müstehcen görüntü ve yazılar içeriyordu. Bunun özel bir durum olduğunu, taviz olarak algılamanın doğru olmayacağını düşünüyorum.

“IP BİLGİLERİNİN PAYLAŞILMASI KULLANICI SÖZLEŞMESİNE AYKIRI”

Twitter Türkiye’deki yasalara uyma kararı alırsa, sahte hesapların hangi IP adreslerine ait olduğunu da bildirebilir mi?
Twitter’ın kullanıcı bilgisini Türkiye makamlarıyla paylaşması Twitter’ın tâbi olduğu hukuka ve kullanıcı sözleşmelerine aykırılık teşkil edebilir.

Twitter’dan başka site kapatmaları olabilir mi?
Kapatmaların devam etmeyeceğini söylemek çok iyimser kaçar.

TWITTER’A GİRMEK SUÇ DEĞİL

Twitter yasaklandı. Farklı yollardan girmek suç mu?
Kanunda yazmayan bir suç yaratılamaz. Bugün özgür bir vatandaşın Twitter’a o veya bu yolla girmesini suç sayan bir mevzuat yoktur, böyle bir mantık da olamaz.

17 Aralık Operasyonu’nun ardından İnternete sızan tapeler ve ses kayıtları gündemde. Bu paylaşımlar hukuksal açıdan suç teşkil ediyor mu? 
Bu ses kayıtlarının olması gereken yer yargı dosyası. Bu şekilde dökülüp saçılması hem hukuken hem de vicdanen yanlış. Fakat şu anda hangi içerik gizli dosyaya ait, hangisi değil, mahkemeye intikal ettikten sonra ya da meclise fezleke gittiği andan itibaren bu gizlilik kalkmış mıdır gibi belirsizlikler var.

Kişisel hayatın gizliliği ile kamu yararı ve kamunun bilgilendirilme hakkı arasındaki ince ayrım nasıl yapılacak?
Bu kayıtların tamamı gizli olabilir ama gizliliklerinin sebebi “özel hayat” değil. Zira burada devleti temsil eden kişilerin yine devlet ve kamu meselelerini ilgilendiren hususlar görüştükleri anlaşılıyor.

Yayınlanan ses kayıtları arasında iki arkadaş arasındaki özel konuşmalar ya da otel minibar faturaları gibi bilgiler de var. Bunlar gerçekten de özel hayatın gizliliğine müdahale değil mi?
Kamuya mal olmuş kişilerin özel hayatları çok daha dar ve kısıtlıdır. Kamuoyunu doğrudan yönlendiren, algı yaratan, haber veren medya patronlarının, vergilerimizle ihale alarak iş yapan iş adamlarının bu faaliyetleri ile ilgili ve devleti içeren konuşmaları ve faaliyetleri özel hayat olarak değerlendirilmeyebilir.

haberturk.com: 24.03.2014 – 06:16